Zakupy

Inflacja a wybory oszczędnościowe Polaków

Inflacja obniża realną wartość oszczędności i zmusza Polaków do wyboru aktywów chroniących przed utratą siły nabywczej — np. nieruchomości, złoto i obligacje — choć nadal dużą część kapitału trzyma się

ByBiznes Blog

Published5 lutego, 2026

Jak inflacja wpływa na siłę nabywczą oszczędności

Inflacja zmniejsza wartość pieniądza w czasie: jeśli ceny rosną szybciej niż oprocentowanie depozytów, realna siła nabywcza oszczędności maleje. W praktyce realna stopa zwrotu to różnica między nominalnym oprocentowaniem a stopą inflacji; dokładniej można to obliczyć wzorem realna = (1 + nominalna) / (1 + inflacja) – 1, co przy małych wartościach często aproksymuje się jako nominalna minus inflacja.

Przykład praktyczny: przy inflacji 8% i depozycie oprocentowanym na 3% rocznie realna strata wynosi około 5 punktów procentowych. Jeśli rok wcześniej odłożono 10 000 zł, po roku nominalnie będzie to 10 300 zł, natomiast realna siła nabywcza tych środków odpowiada około 9 259 zł (10000 / 1,08 ≈ 9 259,26 zł). To konkretne ujęcie obrazuje, dlaczego nominalny wzrost oszczędności nie zawsze oznacza zachowanie ich wartości.

W Polsce depozyty ludności rosły nominalnie o 3,6% r/r we wrześniu (wzrost o 36,51 mld zł), lecz przy dwucyfrowej inflacji w 2022 r. ich realna wartość spadała, a mimo spadku inflacji dalej nie zapewniały pełnej ochrony realnej.

Zmiany preferencji oszczędnościowych Polaków

Badania i ankiety z lat 2022–2025 pokazują wyraźne przesunięcie w preferencjach: rośnie zainteresowanie aktywami realnymi i papierami skarbowymi, ale jednocześnie utrzymuje się wysoka wartość płynności i awersja do ryzyka, co powoduje, że znaczna część kapitału nadal pozostaje na kontach bieżących lub w gotówce. Zdecydowana większość (ok. 90%) rozumie, że inflacja zmniejsza wartość oszczędności. Wskazywane sposoby ochrony to przede wszystkim nieruchomości (58%), złoto i przedmioty wartościowe (około 50%) oraz akcje (20%); fundusze TFI są znacznie rzadziej wskazywane (12%).

W 2025 r. stopa oszczędności wyniosła około 8% (wzrost z 0,2% w 2022 r.), co wskazuje na zwiększone skłonności gospodarstw domowych do gromadzenia rezerw mimo presji inflacyjnej. Jednocześnie 21% Polaków deklaruje, że planuje w 2026 r. zwiększyć oszczędności, głównie poprzez cięcie wydatków codziennych (23%).

Dlaczego wielu Polaków trzyma pieniądze na kontach i w gotówce

Preferencja płynności – możliwość natychmiastowego dostępu do środków – oraz awersja do ryzyka tłumaczą popularność nisko oprocentowanych kont i gotówki. Dla wielu osób wygoda, brak konieczności analizowania rynków i przywiązanie do znanych instrumentów przeważają nad chęcią maksymalnej ochrony realnej. Równocześnie obserwuje się wzrost popytu na obligacje skarbowe oraz zwiększoną akumulację gotówki mimo ryzyka inflacyjnego.

Formy ochrony majątku wybierane przez Polaków i ich zalety

nieruchomości: 58% wskazań, dają zabezpieczenie przed inflacją poprzez wzrost cen i potencjalny dochód z najmu,
złoto i przedmioty wartościowe: około 50% wskazań, chronią kapitał w dłuższym horyzoncie, ale nie generują bieżącego dochodu,
akcje: 20% wskazań, oferują potencjał wzrostu powyżej inflacji, pod warunkiem że spółki zwiększają zyski,
fundusze TFI: 12% wskazań, zapewniają dywersyfikację, lecz wyniki zależą od strategii zarządzających,
depozyty bankowe: popularne ze względu na płynność i prostotę, mimo niskich realnych stóp zwrotu.

Każde z tych rozwiązań ma swoje plusy i minusy: nieruchomości często przewyższają inflację w długim horyzoncie, ale wymagają wkładu własnego i mają niską płynność; akcje mogą dawać wysokie realne zyski, lecz są zmienne; złoto zabezpiecza w kryzysach, lecz nie daje dochodu; obligacje indeksowane inflacją oferują mechanizm ochrony, ale ich dostępność i oprocentowanie zmieniają się w zależności od polityki fiskalnej i rynkowej.

Zachowania konsumenckie i ich skala

Wzrost cen zmienił codzienne decyzje zakupowe Polaków. Dane wskazują, że więcej niż połowa ograniczyła wydatki na dbanie o siebie i kulturę, 37% częściej korzysta z dyskontów, a 38% rzadziej kupuje w małych sklepach. Te zmiany przekładają się także na cele oszczędzania: 33% oszczędza na poduszkę finansową, 30% na wakacje, 35% na remonty.

Rosnąca niepewność odzwierciedla się też w odczuciach: ponad 50% respondentów uważa inflację za główne zagrożenie dla finansów domowych, 29,6% obawia się braku pieniędzy w 2026 r., a 63% oczekuje dalszego wzrostu cen. Wśród wyborców niektórych ugrupowań (PiS i Konfederacja) obawa o brak pieniędzy jest wyższa (46%).

Strategie oszczędzania stosowane przez gospodarstwa domowe

Najczęściej wymieniane strategie to cięcie wydatków oraz budowanie poduszki finansowej, a także przenoszenie części środków w kierunku papierów skarbowych i inwestycji realnych. Konkretne działania obejmują ograniczanie impulsywnych zakupów (44% planuje), wyszukiwanie tańszych ofert (39%) oraz zwiększone zainteresowanie obligacjami skarbowymi obserwowane w 2024–2025 r.

Ryzyka związane z dotychczasowymi wyborami

Trzymanie dużej części majątku w gotówce lub na kontach bieżących oznacza realne straty przy inflacji przewyższającej oprocentowanie tych rachunków. Inwestycje w nieruchomości wiążą się z kosztami transakcyjnymi, podatkami i ryzykiem spadku cen lokalnych. Akcje oraz fundusze niosą ryzyko rynkowe i zmienność krótkoterminową, a złoto brak dochodu bieżącego.

Porównanie instrumentów pod kątem ochrony przed inflacją

Depozyty bankowe oferują wysoką płynność, ale przy nominalnym wzroście rzędu 3–4% r/r ich realna stopa często jest ujemna w warunkach inflacji kilku procent. Obligacje skarbowe, zwłaszcza indeksowane inflacją, dają mechanizm kompensacji wzrostu cen i w praktyce przyciągnęły większy popyt w ostatnich latach. Nieruchomości historycznie rosną szybciej niż inflacja w dłuższym horyzoncie, lecz są kosztowne i mniej płynne. Akcje umożliwiają realne zyski, ale wymagają tolerancji na zmienność. Złoto sprawdza się jako zabezpieczenie w kryzysach, ale nie jest źródłem bieżącego dochodu.

Przykład liczbowy decyzji inwestycyjnej

Osoba z 100 000 zł ma kilka możliwości:
– scenariusz A: całość na rachunku oszczędnościowym oprocentowanym 3% rocznie – po roku nominalnie 103 000 zł, ale przy inflacji 8% realna siła nabywcza odpowiada około 95 370 zł,
– scenariusz B: 50% obligacje indeksowane inflacją (oprocentowanie realne np. 1% powyżej inflacji), 50% lokata krótka – w takim układzie strata realna będzie mniejsza niż w scenariuszu A, a część portfela zachowa płynność i ochronę przed inflacją.

Dyskusja kalkulacyjna pokazuje, że różnicowanie instrumentów oraz uwzględnienie realnej stopy zwrotu to klucz do minimalizowania utraty siły nabywczej.

Wskaźniki, które warto monitorować

roczna stopa inflacji (CPI),
nominalne oprocentowanie depozytów i obligacji,
ruchy cen nieruchomości w regionie,
rentowność indeksów akcyjnych i wyniki spółek.

Lista praktycznych możliwości działania (opcje)

dywersyfikacja portfela: depozyty, obligacje, nieruchomości, akcje, metale szlachetne – przykłady: obligacje skarbowe indeksowane inflacją, mieszkanie na wynajem, ETF na indeksy akcyjne,
budowanie poduszki finansowej: cel w miesiącach wydatków, np. 3–6 miesięcy kosztów utrzymania,
kontrola wydatków: priorytetyzacja zobowiązań stałych przed wydatkami dyskrecjonalnymi.

Gdzie szukać wiarygodnych analiz i danych

Główny Urząd Statystyczny (CPI, struktura wydatków gospodarstw domowych),
Narodowy Bank Polski (polityka stóp procentowych i analizy makroekonomiczne),
raporty domów maklerskich i firm doradczych (porównania instrumentów inwestycyjnych i scenariusze rynkowe).

Wnioski pośrednie

Inflacja zmienia zachowania oszczędzających: przesuwa preferencje w kierunku aktywów realnych i papierów skarbowych, ale jednocześnie płynność i awersja do ryzyka powodują, że wiele środków pozostaje w formach słabo chroniących przed inflacją. Dane z 2022–2025 pokazują konkretny obraz: rosnąca stopa oszczędności (ok. 8% w 2025 r.), wzrost deklaracji oszczędzania (52% deklaruje oszczędzanie więcej), oraz istotne zmiany w zachowaniach konsumentów (ograniczenia wydatków na kulturę i usługi, większe zakupy w dyskontach).